Bepaal de noodzaak

Bespreek eerst de noodzaak als de werkgever met een voorstel komt tot instelling van ploegendiensten of wijziging van de roosters. Wat zijn de knelpunten en behoeften van de bedrijfsleiding en van de medewerkers? Wat wil de bestuurder ermee bereiken? Wat is het doel ervan? Soms kan dit doel ook met andere middelen worden bereikt. Ga niet zomaar in op elke wijziging van de arbeidstijden. Aan de andere kant: soms biedt het voorstel van de werkgever de kans om wensen van de medewerkers erdoor te krijgen.

Stel uitgangspunten

Denk na over uitgangspunten. Bijvoorbeeld: arbeidstijden moeten zodanig zijn dat zij de gezondheid van de medewerkers in geen enkel opzicht schaden. Randvoorwaarden kunnen zijn: ploegendiensten worden alleen ingesteld of gewijzigd na instemming door de ondernemingsraad en nadat de betrokken medewerkers minimaal twee maanden vooraf zijn ingelicht. Huidige medewerkers gaan alleen vrijwillig werken in de nieuw ingestelde ploegendienst. Andere mogelijke randvoorwaarden: beroepsmogelijkheden voor individuele medewerkers die zwaar wegende bezwaren hebben; vroegtijdige voorlichting door de bedrijfsleiding aan de medewerkers; overgangstermijn; maximale leeftijd voor werken in ploegendienst; afbouwregeling voor degenen die met ploegendienst stoppen; regelingen voor jeugdige en zwangere medewerkers; evaluatiemoment(en).

Hoogte van de toeslag

Onderhandel als ondernemingsraad over de toeslag of laat dit over aan de vakbonden. Bij zelf onderhandelen: informeer in uw branche welke toeslagen gebruikelijk zijn. Leg eerst het bod op tafel dat u maximaal haalbaar acht.

Gebruik instemmingsrecht

De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht (WOR art. 27 lid 1b). Instemmingsrecht betekent: het gaat niet door als de OR het er niet mee eens is. De OR kan nietigheid van de regeling inroepen bij de kantonrechter als de werkgever de regeling zonder instemming wil doorvoeren. Dit instemmingsrecht geldt niet als de ploegendienst al is geregeld in de cao die voor het bedrijf geldt.

Doe zelf een voorstel

De OR kan ook zelf een voorstel doen. Bijvoorbeeld als er in de RI&E knelpunten zijn gesignaleerd rond ploegendienst, als er veel klachten zijn van de medewerkers of als de bedrijfsarts(en) signaleren dat er verzuim is door ongezonde roosters. Gebruik het initiatiefrecht (WOR art 23 lid 3) en doe een schriftelijk voorstel. Er moet minstens eenmaal over dit voorstel worden gesproken in de overlegvergadering. De werkgever moet schriftelijk, en met redenen omkleed, aan de OR laten weten wat hij met dit voorstel doet (hij kan dit dus niet zonder reactie in de prullenbak gooien). De PVT heeft dit officiële initiatiefrecht niet, maar kan ondanks dat toch altijd een voorstel doen.

Gebruik externen

Het kan slim zijn om externe deskundigen in te schakelen. Zeker als het gaat om ingewikkelde roosters. Het valt voor de meeste ondernemingsraden niet mee om te beoordelen of het ene rooster nou gezonder is dan het andere. De meeste vakbonden en sommige trainingsbureaus hebben dergelijke deskundigen in huis.

Raadpleeg de achterban

Bij het instellen of wijzigen van ploegendiensten is het extra belangrijk de achterban erbij te betrekken. Die wijzigingen kunnen diep ingrijpen in het leven van u en uw collega’s. Kinderopvang, sport en andere activiteiten is meestal afgestemd op de werktijden. Betrek de achterban er zo vroeg mogelijk bij. Organiseer een achterbanraadpleging over de voorstellen en geef de ruimte om te komen met alternatieve oplossingen.